Rozmowy o dziełach

Nagranie 20241123_201254, 23 listopada 2024, 18 min.

#Duchy#Wizja

Karta dzieła nr 101

To samo dzieło: Zeszyt, 2021

00:00Co oznacza wklęśnięcie na klatce piersiowej?

To rana. Potwór został raniony mieczem i od tamtej pory próbuje się rozciągać, choć go boli. Dlatego trzyma się za brzuch.

05:50Kto go ranił?

Rycerz, który słyszał opowieści o człowieku, co po śmierci stał się demonem, i chciał sprawdzić, czy to prawda. Sprawdził. Wygrał demon.

03:40Dlaczego nie ma źrenic?

Michał widział kiedyś w filmie nawiedzonego człowieka z białymi oczami. Białe oczy znaczą u niego: nawiedzony, a nawiedzony to zarazem martwy.

04:13Kim on właściwie jest?

Już nie człowiekiem, tylko półdemonem. Nie należy do żadnego cyklu: „ani nie do tej, ani nie do tej”.

07:30Z czego jest jego zielono-czarna szata?

Jest pokryta trawą i pleśnią.

11:12Jak umarł?

Rana nie przestawała krwawić. Kiedy zrozumiał, że nie da się jej zatamować, sam poprosił, żeby go nie ratowano.

14:24Dlaczego w tle są niebieskie oczy?

Potwór nienawidzi ludzi o niebieskich oczach, bo takie miał rycerz, który go ranił. Widział je spod hełmu. Wydłubuje je tym, którzy takie mają.

15:28Czy ta historia była gotowa przed rzeźbieniem?

Tak. Wizja walki półdemona z niebieskookim rycerzem była pierwsza, potem zaczęła się praca. Takie wizje nie zawsze przychodzą we śnie.

17:02Luba jest na obrazie dwa razy wyższa od niego. Dlaczego?

Michał po namyśle: „jak jest (…) demonem, to może (…) dowolnie zmieniać wzrost”.

Nagrania 20241123_201254 (od 08:33) i 20241123_203102, 23 listopada 2024.

#Kartka#Inspiracje

Karta dzieła nr 102

To samo dzieło: Zeszyt, 2021

08:33Kim jest ruda kobieta?

To jego luba, Beatrysia. Była załamana, kiedy się dowiedziała, że umarł i stał się demonem. Chciała go odzyskać. On nie chce pamiętać, że był człowiekiem: spotkało go tyle zła i cierpienia, że wolał zostać demonem. W odręcznym opisie dzieła jej nie ma. Michał: zapomniał.

16:00Jest żywa?

Tak, ma źrenice. Wydaje się bardzo wysoka, bo sięga ręką do stojącego obok karła.

10:05Co jest czarne, a co niepomalowane?

Czarne to noc i wejście do jaskini. Niepomalowane drewno to drzewa.

00:20 (203102)Białe kropki w tle?

Cztery nietoperze. Jeden siedzi na krzaku, pozostałe wiszą. Chronią potwora przed ludźmi, bo kiedy był człowiekiem, uratował kilka nietoperzy i one to zapamiętały.

02:07 (203102)Kim jest karzeł?

Wspólnym znajomym potwora i jego lubej. Przyszedł, bo słyszał, że tamten odsunął się od ludzi, i chciał mu pomóc. W jednej ręce trzyma buzdygan, w drugiej mały topór: karłów kiedyś torturowano, więc ma się czym bronić. Wzorem był krasnolud z „Wiedźmina”.

04:37 (203102)Co jest białe na dole?

Kości ludzi, którzy nie dawali im spokoju.

12:52Skąd okrągły otwór w desce?

Był w niej od początku. Michał znalazł taką deskę i zostawił otwór, bo uznał, że tak jest ładnie.

Nagranie 20241123_204836, 23 listopada 2024, 15 min.

#Pogranicze#Rodzina#Duchy

Karta dzieła nr 102

To samo dzieło: Zeszyt, 2021

00:00Skąd w opisach tyle Łużyc?

„Bo ja tam kiedyś z tatą byłem, z mamą (...). Tam żyje taki lud słowiański (...) i tam były nazwy ulic w dwóch językach, po niemiecku i po łużycku”. Część Łużyczan się zgermanizowała, część nie, i Michałowi zawsze jest ich szkoda.

04:30Czerwone punkty na ciele wisielca?

Krwawiące rany. Kiedy go torturowano, założono mu na gołe ciało włosiennicę. Czarna plama na piersi to włosy, które włosiennica rwie.

05:10Kim są dwa wilki?

„Dwa wilki to są dusze tych dwóch braci”, których nie zabił. Bronią go pod postacią wilków i nie mogą wrócić do ludzkiej. Są tak agresywne, bo słuchają tylko jego. Dusza jego psa też mu towarzyszy, ale bywa niewidzialna.

10:17Dlaczego jego ręka jest uniesiona?

To mimowolny odruch. Odrąbano mu dłoń, a on o tym zapomniał: po stracie ręki albo nogi „mózg myśli, że dalej jest”.

11:20Trzyma różaniec?

Nie różaniec, tylko krzyż. Przed śmiercią chciał pokazać, że wciąż ma wiarę.

11:53Dlaczego dłoń z krzyżem nie jest wypalona?

Przy wypalaniu ginęły szczegóły między palcami, więc tę dłoń Michał zostawił.

08:16Niebo jest czerwone i czarne.

Tak wygląda niebo, kiedy słońce się chowa: najpierw czerwone, potem ciemne.

14:00Co oznacza niebieski kolor na pysku białego wilka?

Ślinę. Biała na białym wilku byłaby niewidoczna, więc jest niebieska.

09:17Z kim wisielec jest związany?

Tylko z Potworem z pustelni. Za życia wychowywali się razem i przyjaźnili, jak przyszywani kuzyni.

Transkrypcja nagrania z 23–24 listopada 2024, 6 min.

#Wypalanie#Odmieńcy

Karta dzieła nr 243

To samo dzieło: Zeszyt, 2021

01:00Kim jest postać z drugiej strony?

Niedokończona postać, demon, który był uwięziony pod ziemią.

01:31Dlaczego nie została dokończona?

Zepsuła się wypalarka. Michał zajął się pierwszą stroną, a o tej zapomniał. Wypalona kreska, która biegnie od rogu, miała być początkiem konturu.

01:50Dlaczego ma zerwany łańcuch?

Bo się wyswobodził.

02:00Wyrasta z ziemi jak drzewo?

Nie. To nie korzenie, tylko włosy i prześwitujące kości. Tak wygląda jego deformacja. Na czubku głowy ma róg.

04:30Po co doklejone drewienka?

Miały być kamieniami.

05:20Gdzie jego druga ręka?

Jest odcięta. To kolejna postać bez lewej ręki.

00:40A gruba farba na rudych włosach po stronie Michała ze Śląska?

Michał chciał zrobić je bardzo starannie i nałożył za dużo. Farba jest tak gruba, że dałoby się w niej rzeźbić.

Nagrania 20241124_155705 (3 min) i 20241124_144533 (od 09:38), 24 listopada 2024.

#Wypalanie#Rodzina

Karta dzieła nr 20

00:20Co ma wypalone na ciele?

Runę i słowiański znak. Sam je sobie wypalił, „żeby być bliżej wiary przodków”. Maciej był dotąd pewien, że to głowa wilka. Michał nie jest pewien, którego boga znak dotyczy.

01:40Dlaczego jest czarny?

Bo ma teraz postać wilkołaka.

02:16Dlaczego ma nierówne ręce?

Jedną zaciska: chce coś chwycić, kijek albo coś podobnego, ale nie może.

02:45Czym walczy?

Nie ma broni. Walczy pazurami i zębami.

09:38 (144533)Co go łączy z Jednorękim Dzikusem?

Relacja mistrza i ucznia. Jednoręki go wychowywał i szkolił, jak mistrz padawana.

04:50 (154257)Pół człowiek, pół demon, a łowca demonów?

Toczy się w nim konflikt. Słyszy w głowie głosy tych, których zabił demon, i obwinia siebie, choć to nie on zabijał.

06:17 (154257)Skąd demon w tej rodzinie?

Ojciec sprzedał duszę. Matka o tym nie wiedziała.

08:58 (154257)Dlaczego matka oddała go Jednorękiemu?

Po śmierci ojca została w biedzie, oskarżono ją o czary i bała się stosu. Jednoręki był jej bliskim znajomym.

09:39 (154257)„Nigdy nie zginie, bo się będzie odradzał”. W tej samej postaci?

W innej. Raz odradza się jako człowiek, raz jako demon.

Nagrania 20241124_155705 i 20241124_170139 (początek), 24 listopada 2024.

#Rodzina

Karta dzieła nr 79

03:02Czym walczy?

„Jedną ręką”.

09:38 (144533)Kim jest dla Łowcy nr 4?

Mistrzem i opiekunem. Wychowywał go, kiedy tamten był mały.

01:38 (170139)Z kim obaj walczą?

Z upiorami. Nie mają jednego, konkretnego przeciwnika. Są też postacie z nimi spokrewnione, ale jeszcze niezrobione: „Są, ale (…) w planach”.

00:48 (170139)Jakich narzędzi używał przy tych figurkach?

Zwykłej piły, a potem pilnika do wygładzania. Niebieskie pola na figurce to noc.

10:29 (154257)Czyim jest bratem?

Człowieka-Psa, tego, który zajmował się psami i po śmierci został między psem a człowiekiem.

12:35 (154257)Czy chciał wychowywać małego łowcę?

Nie chciał, ale dał słowo jego matce.

Nagranie 20241124_144533, 24 listopada 2024, 29 min. Część pytań przygotował model językowy na podstawie dokumentacji dzieł.

#Inspiracje#DobroIZło

Zobacz cykl Łowcy Demonów

04:43Skąd pomysł na łowców demonów?

Z telewizyjnego programu o grach. Michał zapamiętał grę, w której demon odebrał bohaterowi rodzinę i okaleczył mu rękę. Wśród inspiracji wymienia też horrory o egzorcyzmach.

06:19Jak powstaje łowca?

Najpierw Michał go sobie wyobraża, potem wybiera deskę i robi.

09:00Czy łowcy współpracują?

„Raczej każdy walczy na własną rękę”. Czasem muszą działać razem, czasem nie.

11:55Czy przechodzą próby?

Tak. Muszą szukać wiary i uczyć się o demonach i ich słabościach. Uczy ich jeden z nich, a kiedy umiera, zastępują go następni.

15:14Są dobrzy czy źli?

„I tak, i tak”. Robią dobre rzeczy, ale też złe, dla większego dobra. Przykład z opisu: zabójstwo księdza, który obraził ojca.

08:05Czy cykl będzie rósł?

„Na razie jest przerwa”, bo trwa praca nad „Apokalipsą”. Coś jeszcze powstanie, ale niedużo.

00:43 (154257)Czym jest demon?

Złem, takim jak w Biblii. Jego początek jest chrześcijański: anioł strącony za pychę.

02:46 (154257)A jak jest z wiarą samego artysty?

Bardziej podoba mu się dawna wiara tych ziem, w duchy przodków i krewnych.

03:27 (153046)Czy łowcy mają nadludzkie moce?

Wyostrzone zmysły: wyczuwają, gdzie jest demon.

05:06 (153046)Jak patrzą na nich ludzie?

Boją się ich. Uważają, że przynoszą nieszczęście albo że sprzedali duszę diabłu, więc łowcy trzymają się z dala. Mogą wygrać pod jednym warunkiem: że ludzie dadzą im spokój.

04:21 (153046)Czy są łowcy, którzy przeszli na stronę demonów?

Są. Pozostali ich znajdują i eliminują.

Nagranie 20241124_170139, 24 listopada 2024, 15 min.

#Autor#Kartka#Duchy

Karta dzieła nr 82

To samo dzieło: Zeszyt, 2021

04:05Co zainspirowało Cmentarz?

„Wszystkich Świętych”. Cała instalacja narodziła się w głowie od razu, nie po kawałku.

05:42W opisie stoi, że Kanibal jest „płaskorzeźbą na drewnie, którą wyrzeźbiłem”. Skąd to zdanie?

Michał chciał dodać coś od siebie: że to on jest autorem. Obawiał się, że ktoś mógłby się pod niego podszyć. Obawa wzięła się, jak mówi, chyba ze snu. Taki sam dopisek ma tylko jedno inne dzieło, Dziki z Dolnego Śląska.

09:00Czym są zielone plamki?

„Dusze”. Małe duszki, które latają po cmentarzu.

10:24Dlaczego jest półbogiem?

Jego matka była boginią, która mogła przybrać postać człowieka. On sam ma moc ożywiania zmarłych.

11:14Dlaczego zmarłych kumpli i wrogów ożywia jako zwierzęta?

„Myślałem sobie, że oni byli mu wtedy bardziej wierni”. Robią to, czego on nie może albo na co nie ma czasu. Wrogowie są jego sługami, przyjaciele towarzyszami.

07:20Kim jest jego brat, N.N. z Dolnego Śląska?

Michał nie pamięta. Maciej wskazuje, że z opisów wynika odpowiedź: to Dziki z Dolnego Śląska.

Nagranie 20241124_174341, 24 listopada 2024, 16 min.

#Duchy#Rodzina#Wypalanie

Karta dzieła nr 84

00:41Jak umarła?

Otruła się sama. Miała dość biedy: ojca wrobiono w kradzież, stracił pracę i zaczął pić, matka straciła majątek.

01:00Czego szuka na cmentarzu?

Ukochanego. Jest nim Drwal z Dolnego Śląska. Zakochała się w nim, ale nigdy mu tego nie wyznała.

02:48Dlaczego ma dziurki w oczach?

Michał zrobił je w miejscu źrenic. Jest duchem, ale nie jest nawiedzona. Jest dobra.

01:30Skąd wzorki na sukni?

Z wypalarki, której wtedy używał: miała wymienne końcówki do takich wzorów. Dzisiejsza ma inne.

05:00Czy zna inne postacie z Cmentarza?

Znają się, ale trzymają się osobno.

Nagranie 20241124_174341, 24 listopada 2024.

#Duchy#Rodzina

Karta dzieła nr 83 Karta dzieła nr 290 Karta dzieła nr 91

05:35Jest duchem?

Nie. Jest żywym zombie.

08:19Kto leży obok niego w grobie?

Jego dziewczyna. Jest zupełnie martwa i z grobu nie wstaje.

12:26Dlaczego on nie umarł do końca?

Nie ma żadnej misji, po prostu się błąka. Chciałby umrzeć i być z nią, ale nie może.

13:09A Duch Nierządnicy?

Podrywa go. On się waha, bo chciałby być i z jedną, i z drugą.

10:25Co trzyma za plecami?

Nóż i kosę, taką jak ma śmierć. Nie po to, żeby kogoś zabić, tylko żeby odstraszyć napastnika.

11:45Dlaczego jest taki biały?

To siwizna włosów.

13:30Co to za stwór obok?

Bestia z plemienia polskośląskiego. Kiedyś był człowiekiem; po śmierci jego ciało zaczęło wyglądać jak zwierzę. W zębach ma kości swoich wrogów.

Nagranie 20241123_194030, 23 listopada 2024, 15 min. Pytania przygotował model językowy, zadaje je Maciej.

#Inspiracje#DobroIZło#Rodzina

Karta dzieła nr 456 Karta dzieła nr 96

To samo dzieło: Zeszyt, 2021

00:00Skąd tyle postaci „pół tym, pół tamtym”?

Z horrorów i z filmów takich jak „Hellboy” i „Ghost Rider”. Hellboy to półczłowiek, półdemon, który zbuntował się przeciw tym, co chcieli go wykorzystać, i spiłował sobie rogi, żeby wyglądać bardziej jak człowiek.

02:09Która postać jest ulubiona?

Wszystkie. Ale górnicy nie są na sprzedaż: stoją u Michała w pokoju, obok niego.

04:12Dlaczego górnicy?

Przypominają dziadka Stefana, który pracował w kopalni i opowiadał wnukom historie. To on jest główną inspiracją.

07:32Co powstaje pierwsze: rysunek, rzeźba czy historia?

Wszystko równocześnie.

08:55Skąd Wojciech Korfanty?

Po obejrzeniu programu o Korfantym Michał miał wrażenie, że ktoś w jego głowie upomina się o upamiętnienie. Zrobił dzieło i to wrażenie ustało.

12:20Dlaczego jedni są dobrzy, chociaż źli, a inni źli, chociaż dobrzy?

Nie umie tego wytłumaczyć. Wiąże to z wiarą, w której się wychował: po śmierci przychodzi czas na odkupienie.

14:00Co oznaczają czerwone łańcuchy?

Są w Oprawcy Dusz. Oprawca próbował wyrwać się z więzienia i pokaleczył sobie dłonie, a jego krew wsiąkła w łańcuchy.

Nagrania 20241123_193213 i 20241124_144533 (od 16:06).

#Wizja#Wypalanie#Autor

00:38 (193213)Co jest pierwsze: wygląd, historia czy pochodzenie?

Wizja. Postać jest najpierw „u mnie w głowie”. Potem przychodzi pochodzenie, potem przypadłości i krzywdy, a odręczny opis powstaje na końcu.

02:40 (193213)Skąd biorą się historie rodzinne postaci?

Niektóre się śnią. Inne wyrastają z opowieści o opuszczonych budynkach, które zarastają i niszczeją, i o duchach, które w nich zostały. Dlaczego akurat to? „po prostu chyba lubię”.

16:06Jak zaczyna się praca nad nową postacią?

Michał długo ją sobie wyobraża i ogląda programy, które mogą go zainspirować. Potem wybiera materiał: deskę, drewno, płótno albo kartkę.

18:27Jak wygląda praca na desce?

Najpierw rysunek ołówkiem na docelowej desce, potem poprawienie go wypalarką. Wypalane jest wszystko poza płótnem. Figurki są wycinane piłą, potem szkicowane, wypalane i rzeźbione dłutami.

17:41A szkice na papierze?

Powstają czasem, żeby utrwalić wizję. Dlatego wiele szkiców nigdy nie zostało zrealizowanych.

21:33Co lubi najbardziej: rysowanie, malowanie, wypalanie, pisanie?

„I to lubię, i to lubię”. Wypalanie lubi także za zapach.

22:20Co mają czuć ludzie, którzy oglądają jego prace?

Jedni strach, inni zachwyt, a jeszcze inni coś podobnego do zachwytu. Po podpowiedzi: fascynację.

25:20Kim z własnych postaci chciałby być?

Kimś włochatym, z epoki jaskiń. Chciałby, „żeby niektóre moje postacie (…) traktowały jak wodza, a niektóre jak Boga”.

27:51Dlaczego na autoportrecie ma trzecią rękę?

Bo ludzie powinni mieć zapasową, na wypadek gdyby dwie były związane, albo żeby pomóc komuś słabszemu. Jest też zasadzką: wróg myśli, że ręki nie ma.

Nagranie 20241123_195555, 23 listopada 2024, 11 min. Pytania przygotował model językowy, zadaje je Maciej.

#Duchy#Pogranicze#Inspiracje

00:20Jak to możliwe, że duchy są jednocześnie martwe i żywe?

Po śmierci trafia się tam, gdzie człowiek nie wie, że trafia. Niektórzy zostają tam ożywieni i dalej robią swoje, inni nie. Dalej jako duchy żyją ci, którzy mają jeszcze niezałatwione sprawy.

01:33Dlaczego postacie mają mieszane pochodzenie: polskie, niemieckie, czeskie?

Bo są z pogranicza, tak jak on sam. O pochodzeniu często rozmawiał z ojcem. Kto ma rodziców z różnych narodów, ten sam nie wie, gdzie jest jego dom.

03:04Skąd imiona postaci?

Najchętniej słowiańskie, sprzed chrześcijaństwa. Michał lubi też mieszać słowa i tworzyć własne. Tak powstali Frapol i Duczłobłoto.

04:35Czy postacie z różnych prac się znają?

„Niektóre się znają, a niektóre nie”. Nie znają się te, które żyły w innym czasie albo się nie spotkały.

05:27Skąd smok w jednym z obrazów?

Z telewizji: w mitologii chińskiej i japońskiej smoki są dobrymi stworami, w europejskiej złymi. To go zaciekawiło.

07:10Dlaczego kobiety są w jego pracach piękne, a mężczyźni przerażający?

„według mnie kobiety powinny być piękne”. Mężczyźni jeżdżą na wojny i przesiadują w barach, więc wyglądają inaczej.

08:49Jak wyobraża sobie zaświaty i piekło?

Duch to wyobrażenie tego, jak mogą wyglądać zaświaty, których nie widzimy. Chrześcijańskie obrazy piekła, z płomieniami, jękami i krzykami, uważa za zbyt mało przerażające.

05:46 (153046)Które zwierzęta są najbardziej demoniczne?

Gady.

10:19 (153046)Dlaczego w tych pracach prawie nie ma koni?

Konia trudno narysować: trzeba pamiętać o nogach, ogonie i o tym, żeby głowa pasowała do reszty.