Człowilkjack, Sowa i Dusza Kobiety
Dzieło nr 384. Pakt z diabłem, jaskinia i dwie dusze, które zostały przy przeklętym.
Rysunek formatu A4 na czarnym papierze, kredkami, długopisem i ołówkiem, z niebieskawymi poblaskami, które na tym papierze są wyjątkowe. Powstał 14 maja 2024 roku, w niespokojnym dla Michała czasie. Tytuł to neologizm z pomyłki: w miejscu słowa „jaskinia” artysta napisał „jack”, i tak zostało.
Latem 2025 roku Maciej opracował dla kolekcjonera rysunku katalog po francusku: transkrypcję i przekład opisu, metrykę i klucze do czytania. Tu jest jego polska wersja.
O tym dokumencie. To polska wersja katalogu, który Maciej Walczyk przygotował latem 2025 roku dla kolekcjonera tej pracy, po francusku. Dzieło i jego opis są Michała i są podane słowo w słowo. Metryka, klucze do czytania i układ to własne opracowanie Macieja, zbudowane na źródłach Pana Misia: kartkach, rozmowach i nagraniach. Słowa Michała, które znamy tylko z przekładu, streszczamy bez cudzysłowu.
Przy dziele jest zdjęcie z katalogu i link do karty. Hasła z krzyżykiem prowadzą do słownika haseł, a indeks dzieł pokazuje, gdzie jeszcze o tej pracy mowa. Pozostałe katalogi: Katalogi dzieł.
- Numer w katalogu
- 384
- Forma
- rysunek, format A4
- Powstał
- 14 maja 2024
- Technika
- technika mieszana (kredki, długopis, grafit) na czarnym papierze o dużej gramaturze
- Cykl
- Rysunki współczesne (w katalogu: „Rysunki Temp”)
- Katalog
- „Czlo-wilk-jack, le hibou et l'âme de la femme sous la forme du loup”, lato 2025, po francusku
- Autorzy
- rysunek i opis: Michał Walczyk (Pan Miś); koncepcja i grafika katalogu: Maciej Walczyk; tłumaczenie: Google Gemini 2.5 Pro
Opis artystyKlucze do czytaniaGłos kuratoraMotywy i symbolePrzypisyMateriały
Opis artysty
Słowo w słowo z kartki
#Pogranicze#Duchy#Rodzina#Inspiracje#Pamięć
- KartkaCzłowilkjack
„On chciał być w Armii Austro-Węgierskiej, ale nie mógł, bo słabo widział. Był polskim Niemcem z granicy pomiędzy Polską, Czechami i Niemcami na Dolnym Śląsku.
Sprzedał duszę diabłu, aby mieć dobry wzrok. Został przeklęty i jest nieśmiertelny. Ma brata. Nie może wychodzić na światło.”
- KartkaSowa i wilk
„A jego brat miał dziewczynę Polkę i z nią miał 2 synów i córkę. Ona chciała pomóc wujkowi, którym jest Człowilkjack. Ale ona zginęła przez spalenie, a jej duch przybrał postać białej sowy na jego ramieniu.
A duch kobiety pod postacią wilka była znajomą Człowilkjacka. Była rumuńską Ukrainką. Zabiła się, bo jej tata chciał ją wydać za kata z Austrii, którego nie kochała. Więc się otruła, a jej dusza ma czerwone oczy, aby się jej bali. Koniec.”
Klucze do czytania
Z katalogu, w całości
Rysunek „Człowilkjack” jest mroczną i złożoną pracą Michała Walczyka, owocem jego niepokoju z maja 2024 roku. To synteza mitologii, ludzkiego dramatu i popkultury. Tytuł to neologizm z pomyłki ortograficznej: zamiast „jaskinia” artysta napisał „jack”, co jest typowe dla jego twórczości, w której logiczne wzorce języka często zawodzą. To historia tragicznego bohatera, który pragnąc przynależeć, zawiera pakt z diabłem i staje się potępionym duchem uwięzionym między światami.
- Klucz 1Tragedia i pakt z diabłem
- Główny bohater, polski Niemiec z Dolnego Śląska, marzył o służbie w armii austro-węgierskiej. Marzenie było nie do spełnienia przez słaby wzrok. Jak w legendzie o Panu Twardowskim zawarł pakt z diabłem i sprzedał duszę w zamian za dobry wzrok. Został oszukany. Zamiast żołnierzem stał się przeklętym: duchem bez duszy, nieśmiertelnym, potworem.
- Klucz 2Schronienie w ciemności i paradoksy istnienia
- Załamany Człowilkjack uciekł do jaskini, w której panuje wieczna ciemność. Tam czuje się bezpiecznie, bo tam, paradoksalnie, widzi najlepiej. Jego istnienie jest sprzecznością: jako potępiony duch nie powinien żyć, a jednak jego ciało działa w zawieszeniu; ożywia je moc, która pozwala mu się materializować, być widzialnym i fizycznym.
Fascynacja ciemnością, która u Michała wraca w postaciach górników i kolejarzy, jest symbolicznym azylem. Wymiary, geometria i topografia chwili kurczą się do tego, co artysta chwyta w świadomości zmysłami. Jaskinia staje się schronieniem dla postaci, a dla artysty metaforą świata, w którym zmysły biorą górę nad abstrakcjami, które przeszkadzają „widzieć”.
- Klucz 3Dwie kobiety i ich losy
- Rysunek opowiada o dwóch kobietach, których tragiczne losy są nierozerwalnie związane z Człowilkjackiem.
Sowa to dusza bratowej, dziewczyny jego brata, która zginęła w akcie poświęcenia. Po śmierci jej ciało spłonęło, a dusza, mieszając się z dymem i popiołem, przybrała postać białej sowy. Sowa jest żywą istotą, która towarzyszy Człowilkjackowi w jaskini i oznacza nierozerwalną więź i pamięć o rodzinie.
Wilk to dusza znajomej Człowilkjacka, Ukrainki rumuńskiego pochodzenia. Żeby uniknąć przymusowego małżeństwa z katem z Austrii, którego nie kochała, otruła się. Za ten czyn została publicznie przeklęta, a jej ciało zbezczeszczone, co w opowieści artysty jest jej drugą śmiercią. Dusza weszła w wilczą sierść; wilk też ma czerwone oczy, żeby budzić strach.
Głos kuratora
Komentarz Macieja z katalogu, przekład własny z wersji francuskiej
„Ostatecznie funkcja tych kobiet jest dość prymitywna i zredukowana. Są pełne czułości, emocjonalne, ale zepchnięte na margines. Jedna odbiera sobie życie, żeby móc zajmować się w jaskini duchem swojego niepełnosprawnego „wujka”. Druga zabija się, bo nie chce wyjść za kata, i trochę przypadkiem ląduje jako wilczyca przy dawnym znajomym, Człowilkjacku, i przy sowie. To horror, ruiny istnienia, cały ich „setup”. Wyobcowanie i uwięzienie. Ani żywe, ani martwe. W ciemności, same, wykluczone. Nie łączy ich nawet miłość w erotycznym sensie, nie ma perspektywy, że będą miały dzieci. Trwają, nie wiadomo po co i w czym, w mroku, w strachu, jak nocne zwierzęta”.
Motywy i symbole
Czwarty klucz z katalogu
- Walka i przynależność. Główny motyw to niespełnione pragnienie przynależności do wspólnoty. Chciał służyć w wojsku, został wyrzutkiem. Mimo to po przemianie zachował pasję do spraw wojskowych: nosi pistolet i nóż, które jeszcze za życia kradł nocą prawdziwym żołnierzom.
- Witalność i przemoc. Czerwone oczy sowy i wilka są znakiem drapieżności; mają budzić strach.
- Ostrzeżenie. Człowilkjack nie jest w pełni świadomy swoich czynów. Atakuje i zabija ludzi, którzy wchodzą do jego jaskini, zostawiając po nich tylko czaszki. Jego istnienie jest moralną metaforą i przestrogą: pokazuje innym, żeby nie wchodzili do jaskini, w której mieszka, bo mogą skończyć jak ta czaszka.
- Pogranicze. Bohater, Polak z Dolnego Śląska, krainy pogranicza kultur, jest też zawieszony między światem żywych i umarłych, między człowiekiem a zwierzęciem. Cała opowieść, z tragicznym bohaterem i paktem z siłami nadprzyrodzonymi, nawiązuje do tradycji polskiego romantyzmu, jak legenda o Panu Twardowskim.
Przypisy
Z katalogu i z porównania ze źródłami
- Dolny Śląsk. Region o bogatej historii, w którym mieszały się kultury, a granice zmieniały się przez wieki. Pojęcie pogranicza rezonuje z historią artysty i jego miejscem zamieszkania (Wałbrzych, Szczawno-Zdrój) oraz z tożsamością wielu jego postaci, zawieszonych między narodowościami i stanami istnienia.
- Tytuł. W karcie dzieła: „Człowilkjack, Sowa, Dusza Kobiety”. Katalog francuski rozwija go: „Człowilkjack, sowa i dusza kobiety pod postacią wilka”.
- Czerwone oczy. Karta dzieła podaje za rękopisem, że dusza kobiety-wilka ma czerwone oczy; w katalogu francuskim tak samo (yeux rouges).
- Pochodzenie. Nabyty bezpośrednio od artysty. Oryginalny katalog w PDF udostępniamy na życzenie.
Materiały
Karta, cykl, indeks
Karta dzieła nr 384Cykl Rysunki współczesneIndeks dzieł w źródłachKatalog PDF na życzenie: napisz do nas